Tekerlek ölçüleri ve katalog terimleri

Tekerlek kataloglarında ölçüler çoğunlukla kısaltma ya da sembolle verilir. Aşağıdaki terimleri bildiğinizde farklı üreticilerin tekerleklerini kolayca karşılaştırabilir, eski tekerleğinizin muadilini bulabilirsiniz. Tüm ölçüler milimetre (mm), yükler kilogram (kg) cinsindendir.

Tekerleğin ölçüleri

Terim	Sembol ya da kısaltma	Anlamı
Tekerlek çapı	Ø, D, WD	Tekerleğin dış çapı
Tekerlek genişliği	B, W, WW	Sırtın zemine basan genişliği
Göbek boyu	L	Göbeğin dingil boyunca uzunluğu (yedek tekerlekte önemli)
Dingil deliği	d	Göbekteki dingil deliğinin çapı
Taşıma kapasitesi	kg, CC	Tekerleğin taşıyabildiği yük (çoğunlukla dinamik)

Ölçüler genellikle çap × genişlik biçiminde yazılır: 125 × 40, 125 mm çaplı ve 40 mm genişliğinde tekerlek demektir. Bazı kataloglarda üçüncü değer dingil deliğini gösterir (ör. 125 × 40 × 15).

Castorun ölçüleri

Terim	Sembol	Anlamı
Toplam yükseklik	H	Zeminden tabla üst yüzeyine kadar olan yükseklik
Tabla ölçüsü	A × B	Tablanın eni ve boyu
Delik aralığı	a × b	Tabladaki bağlantı delikleri arasındaki mesafe
Delik çapı	d	Tabla deliklerinin ya da göbek deliğinin çapı
Kaçıklık (ofset)	e	Döner eksen ile tekerlek dingili arasındaki yatay mesafe
Dönme yarıçapı	R	Castor dönerken kapladığı alanın yarıçapı

Castor parçalarının adları

Katalog ve ustalar arasında kullanılan adlar:

• Tabla (üst tabla): Tekerleğin eşyaya bağlandığı yatay plaka
• Maşa (çatal): Tekerleği taşıyan gövde. Dönebilen maşaya oynak maşa, dönmeyen maşaya sabit maşa denir.
• Tabla cıvatası: Oynak maşayı tablaya bağlayan ve dönme ayarını sağlayan merkez cıvatası
• Tek ve çift dizi bilya: Oynak maşanın dönmesini sağlayan bilyalar; ağır serilerde çift sıra
• Üst ve alt bilya çanağı: Bilyaların içinde döndüğü çanaklar
• Büte rulman, konik rulman: Ağır serilerde bilya ve çanak yerine kullanılan hassas rulmanlar
• Aks (dingil), montaj cıvatası ve somunu: Tekerleği maşaya bağlayan parçalar
• Spacer (ara boru) ve rulman tapası: Rulmanların arasını ve konumunu sabit tutan parçalar
• Gresörlük: Bilyaların ve rulmanların yağlanmasını sağlayan nipel
• Porya: Havalı tekerlerde jantın göbek kısmı; porya uzunluğu göbek boyudur
• Teker kutru: Teker çapının katalogdaki diğer adı

İkiz tekerlekli ve küre castorlar

• İkiz tekerlekli castorlarda (ör. ofis koltuğu tekerleri) iki ince teker yan yana durur. Katalogda teker genişliği "2x12" gibi yazılır; ayrıca iki tekerin dışından dışına toplam genişlik verilir. İkiz teker yükü iki tekere böler, dönerken zemini daha az zorlar.
• Küre (top) castorlarda teker bir kapağın içinde döner; kapak sayesinde dekoratif görünür ve mobilyanın altında daha az yer kaplar. Bu tiplerde katalogda teker genişliği verilmez.

Döner tablanın içi

Kama'nın rulet kataloğundaki kesit çizimleri, döner castorun içini gösterir:

• Üst ve alt bilya çanağı arasında küresel çelik bilyalar döner; maşa bu bilyalar sayesinde 360° döner.
• Kaliteli serilerde bilyaların döndüğü yatak CK60 çeliğinden sertleştirilmiş olarak üretilir; aşınmaya karşı dayanımı artırır.
• Bilya muhafaza tozluğu, toz ve kirin bilyalara girmesini engeller.
• Maşa ile tabla bir perçin (boru perçini ya da tabla perçini) ile birleştirilir; ağır serilerde bu bağlantı bir merkez cıvatası ile ayarlanabilir.
• Plastik gövdeli hafif serilerde bilya yerine tek sıra bilyalı rulman kullanılır.
• Ağır serilerde alt bilya çanağı dövme çelikten yapılır ve bilyaları yağlamak için gresörlük bulunur; maşa ile tabla bir tabla bağlantı cıvatasıyla birleşir.
• En ağır serilerde (Kama 5100, 5700, 6700) döner tabla bilya yerine büte (eksenel) rulman ve konik rulman üzerinde döner. Tabla ve maşa çanağı dövme çeliktir; maşa ayakları kaynakla birleştirilir, merkez cıvata ayarlanabilir taçlı somun ve yarıklı pim ile emniyete alınır. Çok yüksek yüklerde (ör. 6700 serisi) iki tekerli ikiz teker ve maşanın ortasında ek bir ayak kullanılır.

Kaçıklık ve dönme yarıçapı

Döner castorun dingili, döner tablanın ekseninden biraz geride durur; bu mesafeye kaçıklık (ofset) denir. Kaçıklık, tekerleğin itilen yöne kendiliğinden dönmesini sağlar. Katalogda eksen kaçığı olarak da geçer. Küçük kaçıklık manevra kabiliyetini azaltır; büyük kaçıklık ise taşıma kapasitesini azaltır ve tekerleğin yalpalamasına yol açabilir. Dönerken daha geniş alana da ihtiyaç duyar. Dönme yarıçapı, castorun eşyanın kenarından taşıp taşmayacağını ve yanındaki tekerleğe çarpıp çarpmayacağını hesaplamak için kullanılır.

Ölçüleri nasıl kullanırım?

1. Değişim yapıyorsanız: Eski tekerleğin çapını, toplam yüksekliğini ve bağlantı ölçüsünü (tabla, delik, vida ya da pim) alın. Yeni tekerlekte bu üç değer aynı olmalıdır.
2. Yeni eşya yapıyorsanız: Önce tekerlek başına gereken kapasiteyi hesaplayın (taşıma kapasitesi hesabı), ardından istenen yüksekliğe ve zemine uygun çapı seçin.
3. Yedek tekerlek alıyorsanız: Çap ve genişliğe ek olarak dingil deliği çapını ve göbek boyunu ölçün; yeni tekerlek mevcut çatala tam oturmalıdır.

Ölçünün nasıl alınacağını çizimlerle görmek için: ölçü alma rehberi.

Sık sorulan sorular

İlgili ürünler

• Ölçü alma rehberi
• Castor tekerlekler