Tekerlek taşıma kapasitesi nasıl hesaplanır?

Tekerlek seçiminde en önemli sayı, her bir tekerleğin taşıması gereken yüktür. Bu değer bilinmeden seçilen tekerlek ya gereğinden zayıf kalır ve kısa sürede bozulur ya da gereksiz büyük ve ağır olur.

Temel formül

Tekerlek başına gereken kapasite şöyle hesaplanır:

Gereken kapasite = (Eşyanın ağırlığı + Yük) ÷ (Tekerlek sayısı − 1) × Emniyet katsayısı

• Eşyanın ağırlığı + yük: Araba, dolap ya da makinenin kendi ağırlığına üzerine konacak en ağır yük eklenir.
• Tekerlek sayısı − 1: Zemindeki düzensizlik nedeniyle bir tekerlek her an yere tam basmayabilir. Bu yüzden dört tekerlekli eşyada yük üç tekerleğe bölünür. Altı tekerlekte beşe, sekiz tekerlekte yediye bölünür.
• Emniyet katsayısı: Kullanım koşulunun zorluğunu karşılar.

Emniyet katsayısı nasıl seçilir?

Kullanım koşulu	Katsayı
Elle itilir, düz ve temiz iç mekân	1,0
Eşik, rampa, derz ya da hafif darbe var	1,5
Dış mekân, çekilerek ya da sürekli kullanım	2,0
Motorlu çekme, yüksek hız, ağır darbe	2,0 ve üzeri (üreticiye danışılmalı)

Bu değerler tekerlek üreticilerinin önerdiği aralıkların alt sınırlarıdır. Koşullar ağırlaştıkça daha yüksek katsayı seçmek güvenlidir.

Örnek hesaplar

Ofis dolabı: 80 kg dolap, içinde 40 kg dosya, 4 tekerlek, düz parke. (80 + 40) ÷ 3 × 1,0 = 40 kg. Her tekerlek en az 40 kg dinamik kapasiteli olmalıdır.

Atölye arabası: 30 kg araba, 270 kg malzeme, 4 tekerlek, kapı eşiklerinden geçiyor. (30 + 270) ÷ 3 × 1,5 = 150 kg. Her tekerlek en az 150 kg taşımalıdır.

Dış mekân arabası: 60 kg araba, 340 kg yük, 6 tekerlek, asfalt ve kaldırım geçişi. (60 + 340) ÷ 5 × 2,0 = 160 kg.

Bu hesabı sizin yerinize yapan tekerlek başına yük hesaplayıcıyı ana sayfada bulabilirsiniz.

Kama kılavuzundaki örnek: En yüksek yük 500 kg, araba 100 kg, 4 tekerlek. (500 + 100) ÷ 3 = 200 kg. Kılavuz, işi görecek kapasitedeki tekerlek yerine biraz daha yüksek kapasiteli tekerlek seçilmesini önerir.

Statik ve dinamik kapasite

Katalogda tek bir kapasite değeri verildiğinde bu genellikle dinamik kapasitedir: tekerleğin düz zeminde, yürüme hızında (yaklaşık 4 km/saat) ve oda sıcaklığında hareket ederken taşıyabildiği yüktür. Avrupa'da tekerlek ve castor deneyleri EN 12527–EN 12533 standart serisine göre yapılır.

Statik kapasite ise tekerleğin dururken taşıyabildiği yüktür ve dinamik kapasiteden yüksektir. Sürekli duran, yalnızca yer değiştirirken hareket eden ağır makinelerde statik kapasite de kontrol edilmelidir; hareket eden eşyalarda ise her zaman dinamik kapasite esas alınır.

Kapasite nasıl test edilir?

Kama, katalogdaki kapasiteleri kendi geliştirdiği yöntemlerle şöyle sınar:

• Küçük seriler (ev ve ofis): Kapasitenin iki katı yükle iki gün bekletme; 50–200 mm yükseklikten düşürülen yükle darbe testi; kapasite kadar yükle, küçük engelli döner tablada 2 km/saat hızla altı saate kadar yürütme. Hiçbirinde kalıcı şekil bozukluğu olmamalıdır.
• Hafif ve orta ağır seriler (elle, 4 km/saat): Kapasitenin iki katı yükle bir saat bekletme; kapasite kadar yükle, küçük engelli tablada 4 km/saat hızla ve dakikada bir yön değiştirerek altı saate kadar yürütme.
• Ekstra ağır seriler (çekici ile 4–16 km/saat): Kapasitenin üç katı yükle bir saat bekletme; kapasite kadar yükle 6, 10 ve 16 km/saat hızlarda, belirli aralıklarla tümsek ve engel geçerek üç saat yürütme.

Katalog kapasiteleri bu yüzden "ideal çalışma şartları" içindir: aşırı ve darbeli yükleme olmayan, düzgün, çatlaksız, eşiksiz ve aşındırıcı malzeme bulunmayan zemin. Gerçek kullanım bu şartlardan ne kadar uzaksa kapasite o kadar yüksek seçilmelidir.

Kapasiteyi düşüren etkenler

Katalogdaki kapasite ideal koşullar içindir. Aşağıdaki durumlar tekerleğin gerçekte taşıyabileceği yükü düşürür:

• Hız: Yürüme hızının üstünde (ör. motorlu çekmede) kapasite belirgin biçimde azalır.
• Sıcaklık: Plastik ve kauçuk sırtlar sıcakta yumuşar, soğukta sertleşir ve kırılganlaşır.
• Darbe: Eşik, çukur ve rampa ani yük bindirir.
• Engebe ve eğim: Yükü tekerlekler arasında dengesiz dağıtır.
• Yükün dağılımı: Ağırlığın bir köşede toplanması o taraftaki tekerlekleri zorlar.

Kama'nın kılavuzu, yanlış kullanımı şöyle sıralar: aşırı yükleme, uygunsuz zemin, aşırı sıcak ya da soğuk, freni gevşetmeden itmek, yakıcı ve eritici maddelerle temas, darbeli yükleme, tekerlek tabanına yabancı madde batması, aşırı hız ve orijinal parçaların başka parçalarla değiştirilmesi.

Bu etkenlerden biri ya da birkaçı varsa bir üst emniyet katsayısını seçin ya da bize danışın.

Sık sorulan sorular

İlgili ürünler

• Tekerlek başına yük hesaplayıcı
• Castor tekerlekler